Wat is functiewaardering?

Wat is functiewaardering?

Bij functiewaardering worden functies in een organisatie op een gestandaardiseerde manier geanalyseerd en geëvalueerd. Daarbij wordt uitgegaan van de formele eigenschappen van het werk. Functiewaardering met gradar wordt ook wel job grading en functie-evaluatie genoemd.

  • Functiewaardering bepaalt de relatieve waarde van een functie.
  • Functies met een gelijkwaardige set aan eisen worden door functiewaardering gewaardeerd op hetzelfde niveau (ook wel grade genoemd).
  • Functiewaardering kijkt alleen naar de feitelijke functie-eisen, niet naar de prestaties van de medewerker, en ook niet naar de titel of de rapportagelijnen in de organisatie.

De ontwikkeling van functiewaardering

Sinds de mensheid het concept heeft bedacht dat het verrichten van werkzaamheden kan worden geruild tegen een geldelijke beloning, wordt er door werknemers en werkgevers onderhandeld over de waarde en de prijs van werk. In de periode rond de tweede wereldoorlog werd het steeds gebruikelijker om zaken wetenschappelijk en rationeel te benaderen. Ook voor functiewaardering werd een min of meer wetenschappelijk systematische aanpak populair. Aanvankelijk concentreerden de systemen zich op de beschrijving van de functie en op het evalueren van tastbare taken.

Het “Genfer Schema” (Schema van Genève) werd een belangrijke basis in Europa in de 50-er jaren en wordt nog altijd gebruikt. Een ander voorbeeld is het REFA systeem dat werd ontwikkeld in de 20-er jaren van de vorige eeuw. Dit systeem richtte zich aanvankelijk op de evaluatie van functies die betrekking hadden op de productie van stukgoederen en werd later aangepast om ook kantoorfuncties te kunnen evalueren.

In de VS is de Hay-methode, met het gebruik van Hay-kaarten een van de eerste methodes waarvan de ontwikkeling sterk beïnvloed werd door de wetenschappelijke management principes. 

In deze systemen worden functies voornamelijk geëvalueerd op basis van de volgende factoren:


  • Cognitieve eisen
  • Fysieke eisen
  • Werkomstandigheden
  • Verantwoordelijkheden

Maar, veranderingen in onze manier van werken en in de samenleving als geheel maakten (en maken nog altijd) een verdere ontwikkeling van functiewaarderingsystemen noodzakelijk: van het meten van losstaande taken naar een meer holistische evaluatie van functie-eisen, waaronder professionele kennis, diverse verantwoordelijkheden, communicatie en interpersoonlijke vaardigheden.

Methoden van functiewaardering

Twee methoden zijn tot nu toe het vaakst worden gebruikt in cao’s en bij het aanbrengen van functieniveaus ten behoeve van beloningsonderzoek. Behalve de verdere verfijning van de methodes is de focus verlegd van de gedetailleerde analyse van taken naar een meer holistische aanpak.

Analytische functiewaardering

Bij de analytische functiewaardering worden de functievereisten vastgesteld aan de hand van genivelleerde factoren. Bij elke factor worden punten toegekend en het totale aantal punten bepaalt de grade van de functie. Deze systemen worden zowel gebruikt in cao’s (bijv. ERA in Duitsland) als door commerciële aanbieders van analytische functiewaarderingsystemen.

Bijzondere aandacht bij analytische functiewaardering moet besteed worden aan de selectie en weging van de factoren, om een niet-discriminerend systeem te maken. Als hieraan wordt voldaan onderscheidt analytische functiewaardering zich door een hoge mate van reproduceerbaarheid, een overtuigend bewijs voor de stappen in de niveaus en minimale subjectiviteit. De uitdaging voor op cijfers gebaseerde systemen is het omzetten van kwalitatieve functievereisten naar een waarde in punten, zodat er mee gerekend kan worden.

Niet-analytische functiewaardering

Niet analytische functiewaardering beschouwt de functie in zijn geheel. De methodes passen vooral vergelijkingen toe, in de vorm van paarsgewijze vergelijking of een vergelijking met andere (referentie-)functies in de gehele organisatie. De waarde van de functie wordt dan bepaald door hem direct te vergelijken met functies die “in de buurt komen”.

Een variant die men ook regelmatig tegenkomt is de waardering van een functie aan de hand van gestandaardiseerde functiebeschrijvingen. Bij deze methode, die ook wel functieclassificatie wordt genoemd, wordt allereerst het aantal niveaus en sleutelposities vastgesteld. Daarna worden de overige functies geplot op het best passende niveau en, in geval van beloningsonderzoek, op de best passende job family/discipline.

Niet-analytische functiewaardering is erg populair omdat het makkelijk te gebruiken is en doordat het veel voorkomt in cao’s en beloningsonderzoeken. Echter, ze hebben niet de reputatie erg sekse- en leeftijdsneutraal te zijn. Dit komt doordat de globale beoordeling van een functie makkelijk beïnvloed wordt door meningen en subjectieve beslissingen. Er is daarom een uitgebreid kwaliteitsmanagementsysteem nodig om de toepasbaarheid en eerlijkheid van de resultaten te garanderen over job families en sectoren heen.


Het overzicht Compensation Survey Rosetta Stone maakt inzichtelijk hoe de gradar grades zich verhouden tot de niveaus van diverse andere beloningsonderzoeken en cao’s.

Wilt u meer weten?

Registreer voor een gratis basisversie!

Probeer gratis!